Her seçim döneminde tekrarlanan bir cümle var: "Gençler bu seçimin kaderini belirleyecek." Cümlenin sayısal dayanağı gerçek. Ama arkasına eklenen yorumların çoğu değil.
Önce sayı
Türkiye'de 61,4 milyon kayıtlı seçmen var. Yaş dağılımı:
| Yaş | Seçmen | Pay |
|---|---|---|
| 18-24 | 8.574.418 | %14,0 |
| 25-34 | 12.314.604 | %20,0 |
| 35-44 | 12.463.582 | %20,3 |
| 45-54 | 10.877.316 | %17,7 |
| 55-64 | 8.518.622 | %13,9 |
| 65+ | 8.693.340 | %14,1 |
18-34 arası toplam 20,9 milyon — seçmenin yüzde 34'ü. 55 yaş üstü ise 17,2 milyon, yani yüzde 28.
Aradaki fark 3,7 milyon kişi. Bu, 2023'te MHP'nin aldığı toplam oydan (5,5 milyon) küçük ama İYİ Parti ile DEM Parti arasındaki farktan (472 bin) çok büyük. Yani genç seçmen ağırlığı, seçim aritmetiğinde gerçekten belirleyici olabilecek bir büyüklük.
"Gençlik bloğu" diye bir şey yok
Sorun şurada: 20,9 milyon kişiyi tek bir tercih grubu gibi konuşmak, 20,9 milyon kişi hakkında hiçbir şey söylememek demek.
18 yaşında, üniversite sınavına hazırlanan, aile yanında yaşayan bir seçmen ile 33 yaşında, çocuklu, kredi ödeyen bir seçmen aynı yaş kategorisinde. Gündelik hayatları, öncelikleri ve siyasetten bekledikleri birbirine, kendi yaş gruplarının dışındaki insanlardan daha yakın değil.
Bu grubu bölen başlıca eksenler yaş değil: gelir, eğitim, çalışma durumu, yaşadığı yerin büyüklüğü, ailesinin siyasi geçmişi. "Genç seçmen" bunların hiçbirini yakalamayan bir kategori.
Bir de şu var: yaş grubu sabit değil. Bugün 24 yaşındaki seçmen bir sonraki genel seçimde 28 olacak, öncelikleri de değişmiş olacak. Yaşa dayalı tahminler bu yüzden çabuk eskiyor.
Peki yaş verisi ne işe yarar
İşe yarar — ama tahmin için değil, fark ölçmek için.
Bir partinin 18-24 grubundaki payı ülke ortalamasının çok üstündeyse, bu gerçek bir bulgudur. "Genç seçmen şu partiyi destekliyor" değil, "bu partinin desteği yaşa göre şu yönde farklılaşıyor" cümlesi kurulabilir. İkincisi ölçülebilir, birincisi değil.
Bunun için iki şey gerekiyor: yeterince büyük örneklem ve her yaş hücresinde yeterli katılımcı. Ülke genelinde yüzde 5'lik bir farkı güvenle görmek için binlerce yanıt gerekir; tek bir yaş grubunda aynı şeyi görmek için o grupta yüzlerce.
Ankette şu an ne durumdayız
Oy Sandığı anketinde yaş aralığı soruluyor ve 60 katılımcının tamamı bu soruyu yanıtlamış durumda. Ama 60 kişiyi altı yaş grubuna böldüğünüzde grup başına ortalama 10 kişi düşüyor.
Bu sayıda hiçbir yaş kırılımı yayımlanamaz. Sitede zaten yayımlamıyoruz: bir grubun sonucunu göstermek için en az 5 katılımcı şartı var ve altında kalan gruplar boş görünüyor.
10 kişilik bir grupta bir partinin payının yüzde 20 mi yüzde 50 mi olduğu tamamen şansa bağlı. Böyle bir sayıyı "gençler şöyle düşünüyor" diye sunmak, veriyi olduğundan çok daha kesin göstermek olurdu.
Kadın-erkek dağılımı
Seçmenin yüzde 50,6'sı erkek, yüzde 49,4'ü kadın. Neredeyse eşit.
Bu eşitlik, cinsiyet kırılımını yaş kırılımından daha kolay okunur kılıyor — iki grup da büyük ve dengeli. Yine de aynı örneklem sorunu geçerli: 60 kişide cinsiyete göre fark ölçmek mümkün değil.
Sonuç
Genç seçmen sayısal olarak gerçekten ağır: 20,9 milyon kişi, seçmenin üçte biri. Kampanyaların bu gruba yönelmesi rasyonel.
Ama "gençlik şunu istiyor" diye başlayan cümlelerin çoğu ölçüme değil varsayıma dayanıyor. Ölçüm, yeterli örneklemle ve ülke ortalamasından sapma üzerinden yapıldığında anlamlı oluyor.
Bu sitede o noktaya katılım büyüdükçe geleceğiz. Şimdilik yayımladığımız şey ham sayılar ve eşiğin altındaki hiçbir kırılım — demografi sayfasında mevcut durum, metodoloji sayfasında hesabın nasıl yapıldığı yazıyor.
Sayılar: kayıtlı seçmen istatistikleri ve 14 Mayıs 2023 Milletvekili Genel Seçimi resmî sonuçları (YSK, Türkiye geneli).
